VIEREN
Liturgie
Sacramenten
Manifestaties
Terug naar de beginpagina
      De ROOMS-
KATHOLIEKE KERK

Het Pausschap
- Organen
- Attributen
- Gunstbewijzen
De Heilige Stoel
- Romeinse Curie
- Diplomatie
Paus Franciscus
- Eerdere pausen
- Sede Vacante
Bisdom Rome
Vaticaanstad
Kerkorganisatie
- Collegiale organen
Religieuze
gemeenschappen

Lekenorganisaties

     De Oosterse
Katholieke Kerken


Gastenboek
Over deze site
Links
Home > Vieren > Liturgie > Liturgische riten

Liturgische riten

INLEIDING


In de Rooms-Katholieke en de Oosters-Katholieke Kerken zijn er verschillende riten die bepalen hoe de liturgie gevierd wordt.

De riten bepalen de vorm en de inhoud van de liturgische vieringen, met name de Eucharistie en de andere sacramenten, alsmede het getijdengebed. In het verlengde daarvan zijn vaak ook de kerkelijke gewaden, gebeden en andere kerkelijke en culturele uitingen per ritus verschillend.

De verschillende riten worden in drie hoofdgroepen ingedeeld:



De liturgische tradities van de Oosterse Katholieke Kerken
Schematisch overzicht van de liturgische tradities
van de Oosterse Katholieke Kerken


Links en bronnen
- Wikipedia: Oosters christendom NL
- KRO Encyclopedie: Riten van de Kerk NL

Home > Vieren > Liturgie > Liturgische riten - naar boven
De LATIJNSE RITUS


De Latijnse ritus van de Rooms-Katholieke Kerk omvat meerdere riten, waarvan de Romeinse ritus veruit het meest voorkomt.


Romeinse ritus
Deze ritus ontstond uit de liturgie van de eerste christenen in Rome en is de algemeen gebruikelijke ritus van de Rooms-Katholieke Kerk geworden. De Romeinse ritus kent tegenwoordig drie vormen:

- De gewone vorm die na het Tweede Vaticaans Concilie in 1969 door paus Paulus VI ingevoerd werd. Hoewel het Latijn de voorgeschreven taal is, wordt deze liturgie doorgaans in de landstaal gevierd.

- De buitengewone vorm, zijnde de Tridentijnse ritus uit 1570 (in de versie van 1962) die paus Benedictus XVI in 2007 weer breder toeliet. Deze liturgie wordt als vanouds in het Latijn gevierd.


Mis volgens de Tridentijnse ritus
Ad orientem gevierde Mis volgens de Tridentijnse ritus
(foto: Jan Peeters/KN - klik ter vergroting)


- De Anglicaanse vorm die gebaseerd is op het Book of Divine Worship en wordt gevierd door voormalige anglicaanse geloofsgemeenschappen die weer met het Pausschap verbonden zijn. Zij zijn verenigd in drie persoonlijke ordinariaten die paus Benedictus XVI in 2011 en 2012 oprichtte.


Ambrosiaanse ritus
Deze ritus ontstond in de 9e eeuw in de Italiaanse stad Milaan en wordt nog steeds gevierd in het grootste deel van het aartsbisdom Milaan en in delen van de bisdommen Novara en Lodi en het Zwitserse kanton Ticino.
- Meer informatie op Wikipedia


Mozarabische ritus
Deze ritus ontstond in de 4e eeuw op het Iberisch schiereiland en werd vanaf de 10e eeuw verdrongen door de Romeinse ritus. Tegenwoordig wordt de Mozarabische ritus nog gevierd in onder meer Toledo en Salamanca en door de monniken op de Montserrat.
- Meer informatie op Wikipedia


Bragaanse ritus
Dit was een variant van de Romeinse ritus die in de middeleeuwen gevierd werd in het aartsbisdom Braga in Portugal. Deze ritus verdween langzamerhand, maar kende nog een kleine opleving in de 20e eeuw.




Voorts zijn er enkele riten die gevierd werden binnen de religieuze orden van de Rooms-Katholieke Kerk:


Cisterciënzer ritus
Dit was de ritus van de Orde van Cistercium (Cîteaux) en de Orde van Cisterciënzers van de Strikte Observatie (Trappisten).


Dominicaanse ritus
Dit was de ritus van de Orde der Predikers (Dominicanen).


Karmelieter ritus
Dit was de ritus van de Orde van de Broeders van Onze Lieve Vrouw van de Berg Karmel (Karmelieten)


Premonstratenzer ritus
Dit was de ritus van de Orde der Reguliere Kanunniken van Prémontré (Premonstratenzers of Norbertijnen).


Kartuizer ritus
Dit is de ritus van de Kartuizer Orde en de enige ritus van een religieuze orde die ook tegenwoordig nog gevierd wordt, volgens een in 1981 herziene versie.




Tenslotte waren er binnen de Latijnse Kerk riten die reeds lang verdwenen zijn:


Afrikaanse ritus
Deze ritus bestond vóór de Arabische verovering in de 8ste eeuw in het Latijnsprekende gedeelte van Noord-Afrika, met name in de Romeinse provincie Africa met Carthago als hoofdstad. Hij leek sterk op de toenmalige ritus van Rome.


Gallicaanse ritus
Deze term omvat een reeks van diverse christelijke riten die in het eerste millennium van de christelijke jaartelling in Gallië en het latere Frankrijk voorkwamen. In Ierland bestond een Gallisch-Keltische ritus.


Keltische ritus
Deze ritus kwam voor in het oude Ierland, Schotland, delen van Noord-Engeland en mogelijk ook in Wales, maar werd in de vroege middeleeuwen verdrongen door de Romeinse ritus.


Regionale riten
Eveneens reeds lang verdwenen zijn een reeks riten die slechts een beperkte regionale verspreiding kenden. Dit waren met name de riten of vormen van Sarum (Salisbury), Durham, Keulen, Metz, Lyon, Nidaros (Noorwegen), Uppsala, Aquileia, Benevento en Esztergom.



Links en bronnen
- KRO Encyclopedie: Riten van de Kerk NL - Latijnse ritus NL
- Wikipedia: Latin liturgical rites GB

Home > Vieren > Liturgie > Liturgische riten - naar boven
De OOSTERSE RITUS


De Oosterse ritus of Oosterse liturgie omvat vijf liturgische tradities, namelijk die van de Alexandrijnse, de Antiocheense, de Armeense, de Syrische en de Byzantijnse ritus. Deze omvatten op hun beurt weer meerdere liturgische tradities zoals die gevierd worden door de verschillende Oosterse Katholieke Kerken.

De liturgiën van de Oosterse ritus zijn zeer divers, hebben zeer oude wortels en gebruiken veelal klassiek Grieks, Oud-Kerkslavisch, Aramees of oude volkstalen.


Alexandrijnse ritus

Dit wordt ook wel de "liturgie van de heilige Markus" genoemd, die volgens de traditie de eerste bisschop van Alexandrië was. De huidige ritus bevat elementen van de Byzantijnse liturgie van de Heilige Basilius en van de liturgieën van de Heilige Marcus, Cyrillus van Alexandrië en Gregorius van Nazianze.

De Alexandrijnse ritus wordt gevolgd door de:

- Koptisch-Katholieke Kerk
- Eritrees-Katholieke Kerk
- Ethiopisch-Katholieke Kerk


Ethiopisch-katholieke mis
Ethiopisch-katholieke mis in de kerk van Lideta Marian in Alitena
(foto: Maheder Haileselassie Tadese/AFP/Getty)


Antiocheense of West-Syrische ritus

Deze ritus omvat een reeks liturgiën die ontstaan zijn in het Syrische christendom in het vroegere patriarchaat van Antiochië dat volgens de traditie door de apostel Petrus werd gesticht.

De Antiocheense of West-Syrische ritus wordt gevolgd door de:

- Syro-Malankaars Katholieke Kerk
- Maronitisch-Katholieke Kerk
- Syrisch-Katholieke Kerk


Liturgieviering in de Syrisch-katholieke kerk in Mosul
Aartsbisschop Yohanna Moshe tijdens de Goddelijke Liturgie
in de Syrisch-katholieke kerk in Mosul in Irak
(foto: CNS/Khalid al-Mousily, Reuters)


Chaldeeuwse of Oost-Syrische ritus

Deze ritus is ontstaan in Edessa en volgens de traditie was het de apostel Thomas die het christendom naar Mesopothamië, Assyrië en Perzië bracht. Men spreekt ook wel van de Assyrische of Perzische liturgie.

De Chaldeeuwse of Oost-Syrische ritus wordt gevolgd door de:

- Chaldeeuws-Katholieke Kerk
- Syro-Malabaars Katholieke Kerk


Een mis in de Chaldeeuwse kathedraal in Erbil
Aartsbisschop Bashar Warda tijdens een mis
in de Chaldeeuwse kathedraal in Erbil
(foto: Mazur/catholicnews.org.uk)


Armeense ritus

Deze ritus werd volgens de traditie opgesteld door de heilige Gregorius de Verlichter (ca. 257-ca. 331), de stichter en patroonheilige van de Armeense Kerk.

De Armeense ritus wordt gevolgd door de:



Links en bronnen
- Wikipedia: Oosterse liturgie NL
- KRO Encyclopedie: Riten van de Kerk NL

Home > Vieren > Liturgie > Liturgische riten - naar boven
De BYZANTIJNSE RITUS


De Byzantijnse ritus wordt gevierd door de Oosters-Orthodoxe Kerken die ontstaan zijn na het grote Oosters Schisma van 1054 en dus niet met Rome verbonden zijn. Zelf duiden deze kerken hun ritus aan als de Goddelijke Liturgie.

Ook de meeste van de Oosters-Katholieke Kerken die wel het gezag van de Paus erkennen vieren hun liturgie volgens de Byzantijnse ritus, namelijk de:



Links en bronnen
- Wikipedia: Byzantijnse liturgie NL

Home > Vieren > Liturgie > Liturgische riten - naar boven




Katholiek.org © april 2005 / januari 2021