Kerkel. hiŽrarchie
  Collegiale organen
 Religieuze
   gemeenschappen

 Lekenorganisaties


 Links
 Gastenboek
 over deze site



Home > Rooms-Kath. Kerk > Religieuze gemeenschappen


Religieuze Gemeenschapppen

In religieuze gemeenschappen wijden gelovigen
hun leven toe aan God en de medemens.


- Inleiding - Orderegels - Links -

- Religieuze orden - Congregaties - Nieuwe gemeenschappen -




- INLEIDING -


Plaats binnen de Kerk
- Naast de hiŽrarchie, waarin de gewijde ambtsdragers verbonden zijn, en de lekenorganisaties, waarin de lekengelovigen zich verenigen, kent de Rooms-Katholieke Kerk ook vele religieuze gemeenschappen, waarin gelo- vigen intreden om hun leven op een bijzondere manier aan God en de mede- mens toe te wijden om zo Jezus Christus volmaakter na te volgen.

Indeling
De religieuze gemeenschappen kunnen worden onderscheiden in:

Religieuze orden (gesticht vůůr het concilie van Trente)
     - Kloosterorden
     - Reguliere kanunniken
     - Bedelorden
     - Priesterreligieuzen

Congregaties (tussen Trente en Tweede Vaticaans Concilie)

Nieuwe gemeenschappen (na Tweede Vaticaans Concilie)
     - Internationale gemeenschappen
     - Nederlandse gemeenschappen

Bespreking
- Deze drie soorten gemeenschappen zullen hierna nader worden besproken. Daarbij zullen telkens ook enkele basisgegevens van de belangrijkste ordes, congregaties en gemeenschappen vermeld worden. Vanwege hun grote aan- tal kan van volledigheid echter geen sprake zijn.

Religieus
- De term religieus wordt in algemene zin gebruikt voor alles wat te maken heeft met godsdienst en religie. Daarnaast wordt deze term in specifieke zin gebruikt voor de religieuze gemeenschappen binnen de Rooms-Katholieke Kerk. Onder meer worden de leden daarvan vaak religieuzen genoemd.

Plaats in de wereld
- Omdat deze religieuze gemeenschappen vaak verder van de wereld van alledag af staan, zijn zij doorgaans minder door de wereldlijke ontwikkelingen beÔnvloed dan de lekenorganisaties
- Daardoor is er over het algemeen een duidelijk onderscheid tussen de reli- gieuze gemeenschappen en wereldlijke samenwerkingsverbanden. Het onder- scheid met nieuwe lekenbewegingen is echter niet altijd even duidelijk.

Democratisch
- De religieuze gemeenschappen kennen een democratische structuur, waarin besluiten in gezamelijkheid worden genomen en samenwerking op hoger niveau door initiatief van onderop tot stand komt.
- Deze opzet komt voort uit het feit dat deze gemeenschappen zijn opge- bouwd uit individuen die zich vanuit hun persoonlijk geloof aan God en de medemens toewijden en daartoe in een bepaalde gemeenschap intreden.

Kenmerken
- Alle religieuze gemeenschappen hebben bepaalde gemeenschappelije kenmerken. Grofweg kan men zeggen dat deze kenmerken bij de religieuze orden het meest zuiver, streng en duidelijk aanwezig zijn, bij de congregaties wat minder en bij de nieuwe gemeenschappen het minst.
- Deze kenmerken zijn zaken zoals de geloften, de leefregels en de kledij. Deze aspecten zullen bij elk van genoemde categoriŽn uitvoeriger worden besproken.

Namen en afkortingen
- Alle orden en congregaties hebben officieel een Latijnse naam. Met name de oude en wijd verspreide gemeenschappen hebben bovendien ook vaak uiteenlopende namen die in het vroegere of lokale spraakgebruik zijn ontstaan.
- De afkortingen van de officiŽle Latijnse namen van de orden en congre- gaties worden door de leden ervan achter hun naam vermeld, om daarmee te laten blijken dat zij zich in die gemeenschap hebben toegewijd.

Ten Vaticane
- Voorzover aangelegenheden van religieuze gemeenschappen onder de bevoegdheid van de Paus vallen, worden deze binnen de Romeinse curie geregeld door de Congregatie voor de Religieuzen.


Home > Rooms-Kath. Kerk > Religieuze gemeenschappen - naar boven


- ORDEREGELS -


Inleiding
- Het leven binnen de religieuze orden wordt geregeld door de orderegel. Daarin staan regels en richtlijnen voor uiteenlopende zaken als de dagindeling, de werkzaamheden en het bestuur van het klooster en/of de ordegemeenschap.
- Deze verschilt vaak per orde, maar zijn in hoofdlijnen ontleend aan enkele belangrijke regels, namelijk die van:

Regel van Pachomius
Pachomius (ca. 287-346 of 347) was abt van een klooster in Tabenissi (Opper-Egypte), waarvoor hij een regel schreef. Dit was de eerste orderegel voor monniken die in een gemeenschap traden met gemeenschappelijke leef- en gebedsruimte en dezelfde kledij, voedsel, spiritualiteit en leiding hadden. Deze regel is van grote invloed geweest op het latere monnikenwezen, zowel in het Oosten als in het Westen.

Regel van Basilius
Basilius (overl. 379) was bisschop van Caesarea in CappadociŽ en schreef onder meer een regel voor het monnikenleven. Daarin legde hij de nadruk op het leven in gemeenschap, op het liturgisch gebed en op de handenarbeid.
De regel voorzag echter ook in mogelijkheden voor armenzorg en verpleging in zieken- en gasthuizen. Een al te groot activisme werd voorkomen door de nadruk op contemplatie te leggen.
De regel van Basilius wordt vooral in het Oosten nageleefd, maar ook door de katholieke gemeenschap Fraternitť de Jťrusalem van St.Gervais in Parijs.

Regel van Augustinus
Augustinus (354-430) was bisschop van Hippo in Noord-Afrika en woonde met meerdere geestelijken samen in een soort kloostergemeenschap. Uit zijn geschriften is later een regel afgeleid die diende als richtlijn voor geestelijken die in een gemeenschap leefden, zoals bijv. de reguliere kanunniken. Ook enkele bedelorden, zoals de Augustijnen en de Dominicanen leven volgens de regel van Augustinus.

Regel van Benedictus
Benedictus van Nurcia (ca. 480-547) was abt en stichter van de Benedictijnerorde waarvoor hij een regel schreef. Deze is, naast de Bijbel, waarschijnlijk mede gebaseerd op de anonieme Regula Magistri.
In de regel wordt de monniken geleerd bij gebed, werk en studie steeds Gods tegenwoordigheid voor ogen te houden en Hem te ontmoeten zijn de abt en zijn medebroeders.
Een belangrijk element is de verplichting om levenslang in hetzelfde klooster te blijven (de stabilitas loci). Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen priesters en lekenbroeders.

Regel van Franciscus
Franciscus van Assisi (1181-1226) was de stichter van de Franciscanerorde waarvoor hij de regel schreef. In tegenstelling tot de plaatsgebondenheid van de kloostermonniken, stelde Franciscus dat de bedelmonniken zowel individueel als gemeenschappelijk de armoede en de ongebondenheid aan enig aards bezit moeten onderhouden.



Home > Rooms-Kath. Kerk > Religieuze gemeenschappen - naar boven


- RELIGIEUZE ORDEN -


Inleiding
- Religieuze orden zijn gemeenschappen die zijn opgericht vůůr het Concilie van Trente (1545-1563) en dragen in veel opzichten de kenmerken van die periode.
- Tot de religieuze orden werden in het verleden ook de geestelijke ridder- orden gerekend, maar deze hebben tegenwoordig voornamelijk het karakter van een lekenorganisatie en worden daarom onder die categorie behandeld.

Stichter
- De religieuze orden zijn zonder uitzondering gesticht door inspirerende, za- lige of zelfs heilige personen, die ook na hun dood nog veel voor de door hen gestichte orde betekenen.
- Naast de hemelse steun die de stichter vanuit de Gemeenschap der Hei- ligen kan bieden, biedt ook zijn of haar persoonlijkheid, leven, werk en spiri- tualiteit vaak tot op de dag van vandaag inspiratie en richting voor de leden en het leven van de betreffende orde.
- De stichter wordt om al deze redenen in hoge ere gehouden, door bijvoorbeeld zijn of haar feestdag te vieren of de relieken te vereren.

Noviciaat
- Wie tot een religieuze orde wil toetreden wordt een postulant genoemd (van het Latijnse woord voor verlangend) eerst als novice aangenomen voor een proefperiode die het noviciaat heet. Gedurende die tijd deelt de novice het leven van de andere ordeleden, maar is in sommige orden herkenbaar aan een apart habijt.
- Na afloop van het noviciaat vindt dan de plechtige intrede plaats.

Geloften
- Wie in een orde intreedt legt de plechtige geloften af, zowel op de betreffende orderegel als op de zogeheten drie evangelische raden: armoede, kuisheid en gehoorzaamheid.
- De evangelische raden zijn ontleend aan het evangelie van Mattheus (19,12 en 20,26-28) waar Christus deze drie levensstaten aanraadde aan iedereen die geroepen is.
- Deze drie raden dienen ertoe de ordeleden te bevrijden van materieel bezit (armoede), van familiebanden (kuisheid) en van eigenwijsheid (gehoorzaamheid), opdat zij volledig vrij zijn voor hun dienst aan God en aan de medemens.
- Deze geloften hebben externe kerkrechtelijke werking.

Leden
- De meeste orden hebben naast de oorspronkelijke mannelijke ook een aparte vrouwelijke tak. Zo zijn er naast benedictijnen ook benedictinessen en naast karmelieten ook karmelietessen. Hoewel deze takken tot dezelfde orde behoren, zijn zij in de praktijk strikt gescheiden.
- De vrouwelijke leden worden zusters en bij de kloosterorden monialen of nonnen genoemd. De mannelijke leden heten broeders en bij de kloosterorden monniken. Tot priester gewijde leden van religieuze orden worden paters genoemd.

Orderegel
- Het leven binnen de religieuze orden wordt geregeld door de orderegel. Deze verschilt vaak per orde, maar zijn in hoofdlijnen ontleent aan enkele belangrijke regels, namelijk die van:

Taken
- De taken van ordeleden bestaan uit een combinatie van bidden en werken (Lat.: ora et labora). In de verschillende orden is de combinatie telkens verschillend, bij sommige orden ligt de nadruk meer op het bidden (contemplatieve orden), bij de andere meer op werken (actieve orden).

Kledij
- De leden van de religieuze orden dragen een eigen kenmerkende dracht, het habijt. Dit habijt verschilt per orde en vaak is er ook nog een onderscheid tussen het dagelijkse habijt en het werkhabijt en het habijt voot novicen.
- Naar buiten toe maakt het habijt de ingetreden leden herkenbaar als mensen die afstand hebben genomen van de wereld om hun leven aan God toe te wijden en op te dragen. Naar binnen toe benadrukt het gemeenschappelijke habijt de eenheid en de onderlinge gelijkheid en daarmee de afstand van persoonlijk bezit en status.
- Bij diverse orden is in Westerse landen het habijt na het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) in onbruik geraakt en dragen veel religieuzen nu alledaagse burgerkleding.

Kerkrechtelijk
- Kerkrechtelijk worden de orden, samen met de congregaties, aangeduid als instituten van Godgewijd leven en die worden geregeld door de canones 573 tot 730 van het Wetboek van Canoniek Recht.

Oorsprong
De kloosters van de in 529 gestichte Benedictijnerorde werden tot belangrijke cultuurcentra omdat zij zich naast gebed en landbouw (ora et labora) ook toelegden op het verzamelen en bewaren van de antieke cultuur. Zij combineerden de Oosterse kluizenaarstraditie met de Romeinse discipline. Naar dit voorbeeld ontstonden alleengs talloze ordes die in steeds nieuwe behoeften voorzagen. Omdat zij vergaand buiten de wereldlijke ontwikkelingen bleven, bestaan zij in hun verschillende vormen tot op de dag van vandaag.
- De eerste kloosterregels zijn geinspieerd op o.a. de klassieke filosoof Epithetus.

Heraldiek
- Voor diverse oude orden zijn er specifieke elementen van de kerkelijke heraldiek. Zo hebben sommige orden een eigen wapen en/of een embleem dat de ordeleden met hun familiewapen mogen combineren (bijv. bij de Dominicanen een zwart-wit leliekruis).
- Voor alle hoge en hogere oversten van religieuze orden bestaan specifieke voorschriften, die bij betreffende ambten aangegeven zullen worden.
- Tot priester gewijde leden van religieuze orden mogen boven hun wapen- schild een zwarte prelatenhoed met aan weerszijden telkens 1 en dus in totaal 2 zwarte kwasten voeren, net zoals alle priesters dat mogen.
- Alle overige mannelijke en vrouwelijke religieuzen mogen desgewenst een rozenkrans om hun wapen voeren.

Omvang
De grootste orden zijn de Jezuiten met in 1972 ruim 31.700 leden, de Franciscane met 23.700 leden, gevolgd door de Kapuzijnen met 13.600 en de Benedcitijnen met 10.800 leden. Alle andere orden hadden minder dan 10.000 leden.
De kleinste orden waren de Kruisheren met 660 en de Karthuizers met 500 leden.

Derde orden
- Aan diverse orden zijn zogeheten derde orden verbonden. Deze bestaan uit lekengelovigen, oblaten geheten, die zich spiritueel aan een bepaald klooster verbinden. Zij treden daar echter niet in en blijven hun leven in de wereld leiden. Wel kan een belofte worden afgelegd.

Indeling
- Er zijn verschillende soorten religieuze ordes te onderscheiden. Deze zullen hier nader worden besproken.



- Kloosterorden -

Klooster- of monnikenorden zijn vanoudsher doorgaans te vinden op het platteland. De mannelijke leden van kloosterorden worden monniken genoemd. Wanneer zij niet tot priester gewijd zijn heten zij broeders (Lat.: fratres), de wel priestergewijde leden heten paters (patres). Vrouwelijke leden, die uiteraard niet tot priester gewijd zijn, heten monialen.


Benedictijnen
Ordo Sancti Benedicti - OSB
- Gesticht in 529 door de heilige Benedictus van Nursia.
- De benedictijnen hebben met hun opdracht tot bidden, werken en lezen (Lat.: ora et labora et lege) een zeer grote bijdrage geleverd aan de kerst- ening van Europa, aan de ontwikkeling van de landbouw en aan het behoud van het Antieke culturele erfgoed.
- Mede daarom werden de benedictijnen in de vroege Middeleeuwen vaak ingeschakeld voor bestuurlijke taken en werd aan vele abten en abdijen ook wereldlijke macht verleend. Totaan hoge Middeleeuwen beheersten de rijke en machtige benedictijnerkloosters grote delen van het platteland.
- Dit leidde echter al snel tot geestelijk verval, wat de kloosterhervorming van Cluny in de 10e eeuw probeerde tegen te gaan. Hieruit ontstond in 1098 de CisterciŽnzerorde.
- Tegenwoordig zijn er wereldwijd ca. 8000 benedictijnen en 17.000 bene- dictinessen, met 6 abdijen in BelgiŽ en 2 in Nederland.
- Internationale homepage: www.osb.org
- Homepage voor de Lage Landen: www.monasteria.org
- Uitvoerig Wikipedia-artikel: Benediktiner


Karthuizers
Ordo Carthusianorum - O.Carth.
- Gesticht in 1084 door de heilige Bruno van Keulen.
- De Karthuizers zijn de strengst levende monniken van het Westerse kloos- terwezen, die als contemplatieve kluizenaars elke dag in afzondering en stil- te doorbrengen en alleen op zondag gemeenschappelijk samenkomen.
- Tegenwoordig zijn er wereldwijd ca. 370 monniken en 75 monialen, ver- deeld over 24 kloosters.
- Internationale homepage: www.chartreux.org
- Over de Kartuizers in de Nederlanden: www.cartusiana.org


CisterciŽnzers
Ordo Cisterciensis - O.Cist.
- Gesticht in 1098 in Citeaux in Frankrijk door Robert van Molesme als re- actie op het geestelijke verval in de Franse Benedictijnenkloosters.
- Een belangrijke rol werd gespeeld door de abt Bernard van Clairvaux. Bij zijn dood in 1153 telde de orde al meer dan 300 kloosters. Na 1300 werden de CisterciŽnzers steeds welvarender en trad een geestelijk verval in. Om die reden scheidden zich de Trappisten af.
- Internationale homepage: www.ocist.org


Ursulinen
Ordo Sanctae Ursulae - OSU
- Gesticht in 1535 in Brescia in ItaliŽ door Angela Merici onder bescherming van de heilige Ursula van Keulen.
- De Ursulinen zijn een vrouwelijke kloosterorde die zich wijdt aan de opvoeding en het onderwijs van meisjes.
- Tegenwoordig telt de orde wereldwijd ca. 13.000 zusters.


Trappisten
Ordo Cisterciensium Reformatorum - OCR
- In de 17e eeuw afgescheiden van de CisterciŽnzerorde als reactie op het geestelijke verval in de CisterciŽnzerkloosters.
- De trappisten leiden een contemplatief leven in strenge afzondering (clau- suur). Naast het gebed houden zij zich onder meer bezig met het brouwen van bier, dat onder de naam Trappistenbier grote bekendheid heeft gekre- gen.
- Tegenwoordig zijn er wereldwijd ca. 2500 mannelijke en 1800 vrouwelijke trappisten, verdeeld over 168 kloosters. In Nederland en Vlaanderen zijn er in totaal 175 trappisten en 100 trappistinnen.
- Internationale homepage: www.ocso.org



- Reguliere kanunniken -


Norbertijnen
Ordo Canonici Regularis Praemonstratensis - O.Praem.
- Opgericht in 1120 in Prťmontrť in Frankrijk door de heilige Norbertus van Xanten.
- De Norbertijnen, of premonstatenzers, dragen een volledig wit habijt en werden om die reden ook wel witheren genoemd. De vrouwelijke leden werden Norbertinessen, Premonstratenzerinnen of Wittevrouwen genoemd.
- Tegenwoordig telt deze orde wereldwijd ca. 1300 leden, verspreid over 26 landen.
- Internationale homepage: www.premontre.org


Kruisheren
Ordo Canonicorum Regularium Sanctae Crucis - ORC
- Gesticht in Coimbra in Portugal in 1131 op initiatief van Dom Tello.
- Na de secularisatie werd de orde in 1834 opgeheven. In 1976 werd de orde echter, met toestemming van de Heilige Stoel, heropgericht en kreeg als speciale opdracht de zielzorg voor de leden van het Engelenwerk.
- Tegenwoordig telt de orde ca. 140 leden in 11 landen.
- Oostenrijkse homepage: www.kreuzorden.at


Duitse Orde
Ordo Teutonicus - OT
- In 1190 gesticht als hospitaal in Jeruzalem door kooplieden uit Bremen en LŁbeck. In 1198 omgevormd tot een geestelijke ridderorde, die na de refor- matie en de secularisatie het karakter van een lekenorganisatie had gekre- gen, maar in 1928 werd omgezet in een religieuze orde.
- De kern van deze orde wordt gevormd door priesters die de plechtige ge- loften hebben afgelegd. Zij leven in gemeenschappen waartoe ook manne- lijke en vrouwelijke leken behoren die eenvoudige eeuwige geloften hebben afgelegd. Spiritueel met hen verbonden zijn de zogeheten familiares en ereridders.
- Tegenwoordig omvat de orde ca. 100 priesters, 200 zusters en 700 fami- liares, verspreid over diverse landen in centraal Europa.
- Homepage: www.deutscher-orden.at


Kruisheren
Ordo Sanctae Crucis - OSC
- Gesticht in 1211 in Hoei in het huidige BelgiŽ door de zalige Theodorus van Celles.
- In de Nederlanden onderhielden de Kruisheren goede contacten met de Broeders van het Gemene Leven. Met de reformatie verloor de orde veel kloosters, maar kwam in de 17e eeuw tot nieuwe bloei en legde zich toe op het onderwijs aan Latijnse scholen en op de zielzorg. Sinds de 19e eeuw is de orde vooral actief in de missie.
- Het habijt is wit met daarover een zwart scapulier met een rood-wit kruis als herinnering aan het bloed en het water dat uit de zijde van Christus vloeide.
- De gevolgde regel is die van Augustinus.
- Internationale homepage: www.oscgeneral.org


Augustijner koorheren
- De Augustijner koorheren zijn reguliere kanunniken die een aftakking vormen van de Augustijnerorde.
- De leden zijn priesters die zich wijden aan het koor- of getijdengebed en aan de zielzorg.
- Tegenwoordig bestaan de Augustijner koorheren uit een federatie van diverse kleine congregaties met in totaal ca. 180 leden.



- Bedelorden -

Bedelorden zij georganiseerd in provincies, onder leiding van een provinciaal overste, die op hun beurt onder leiding staan van de generaal overste. Zij zijn te vinden in de stad.


Geschoeide Karmelieten
Ordo Carmelitarum - O.Carm.
- Gesticht rond 1150 op de berg Karmel in het Heilig Land door Berthold van CalabriŽ en Albertus van Jeruzalem.
- De karmelieten belijden in plaats van individuele de collectieve armoede, waardoor zij voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van eigen arbeid en andermans aalmoezen.
- Toen in de 14e eeuw geestelijk verval optrad, kwam onder leiding van de heilige Theresia van Avila een hervorming tot stand, waaruit in 1568 de ongeschoeide karmelieten ontstonden.
- Tegenwoordig zijn er wereldwijd ca. 2000 paters en broeders en 900 zusters.
- Nederlandse homepage: www.karmel.nl
- Belgische homepage: www.karmelieten.be


Franciscanen
Ordo Fratrum Minorum - OFM
- Opgericht in 1209 door de heilige Franciscus van Assisi.
- De franciscanen proberen Christus radicaal na te volgen door te leven in volledige armoede, waartoe alle bezittingen aan de armen worden geschon- ken. Om die reden werden zij ook wel arme of minderbroeders genoemd.
- Aanvankelijk waren de franciscanen wandelpredikers die met hun preken de sociale misstanden aan de kaak stelden. Na de dood van Sint Franciscus verschoof het werkterrein echter steeds meer naar de steden, waar de le- den gemeenschappelijk in huizen gingen wonen om zich toe te leggen op de armenzorg. Deze praktijk sloeg enorm aan en in 1274 waren er reeds 35.000 franciscanen verspreid over het gehele christelijke Europa.
- Medio 14e eeuw ontstond er echter een beweging die weer terug wilde keren naar een strenger naleven van de orderegel en naar de solitaire pre- diking ten plattelande.
- In 1517 werd de Franciscanerorde daarop door paus Leo X opgesplitst in de Conventualen die in de steden werkzaam waren en de Observanten die ten plattelande leefden. Uit deze observanten komen de huidige franciscanen voort.
- De franciscanen dragen een bruine pij met een wit koord.
- Als zogeheten tweede orde werd rond 1212 de Clarissenorde voor vrouwen gesticht en een derde orde voor leken.
- Internationale homepage: www.ofm.org
- Nederlandse homepage: www.franciscanen.nl


Clarissen
- Gesticht rond 1212 door Clara van Assisi (1194-1253) als de vrouwelijke tak van de Franciscanen.
- De clarissen zijn een contemplatieve orde, waarin de leden zich in armoede toeleggen op het gebed.
- Ook de clarissen werden geleidelijkaan rijker en paus Urbanus III stond hen in 1264 het bezit van onroerende goederen toe. Onder leiding van de heilige Coleta ontstond een tegenbeweging die terugkeerde naar de oorspronkelijke armoede en die zich in 1409 afsplitste. Zo ontstonden de Urbanisten of Rijke Claren en de Clarissen-Coletinen of Arme Claren.
- Naast de clarissen zijn er tegenwoordig ook congregaties van francisca- nessen die zich toeleggen op missie, verpleging en onderwijs.
- Tegenwoordig zijn er wereldwijd ca. 20.000 zusters, verspreid over 76 landen.
- Internationale homepage: www.poorclare.org
- Nederlandse homepage: www.clarissen.nl
- Belgische homepage: www.clarissen.be


Ongeschoeide Karmelieten
Ordo Carmelitarum Discalceatorum - OCD
- In 1568 afgescheiden van de geschoeide karmelieten onder leiding van de heilige Theresia van Avila.
- De ongeschoeide karmelieten leven volgens de oorspronkelijke karmelie- tenregel uit 1247 met daarbij de nadruk op armoede, gebed en afzondering.
- Bekende leden van deze orde zijn, naast Theresia van Avila, de heiligen Johannes van het Kruis, Theresia van Lisieux en Edith Stein, alsmede de zalige pater Titus Brandsma.
- Tegenwoordig zijn er wereldwijd ca. 4000 paters en broeders en 13.000 zusters.
- Internationale homepage: www.ocd.pcn.net
- Nederlandse homepage: www.karmelleven.nl


Dominicanen
Ordo Praedicatorum - OP
- Gesticht in 1215 door de heilige Dominicus Guzman (ca. 1170-1221).
- Doelstelling was het voorzien in zielzorg en prediking en speciaal voor dat laatste werden de leden naar universiteiten gestuurd. Dominicanen staan sindsdien bekend om hun intellectuele theologische aanpak en werden dan ook wel predikheren genoemd.
- Mede vanwege hun geleerdheid droeg paus Gregorius IX hen in 1235 de pauselijke inquisitie op en speelden zij een belangrijke rol in de missionering van Latijns-Amerika.
- Enkele bekende dominicanen zijn Meester Eckhart, Bartholomť de las Casas en Thomas van Aquino.
- Tegenwoordig telt de orde wereldwijd ca. 6000 broeders en ruim 30.000 zusters.
- Internationale homepage: wwww.op.org
- Nederlandse homepage: www.dominicanen.nl
- Vlaamse homepage: www.dominicanen.be


Servieten
Ordo Servorum Mariae - OSM
- Gesticht in 1233 in Florence door zeven voorname inwoners van die stad, die in 1234 als kluizenaars gingen leven op de Monte Senario nabij Florence en later heilig verklaard zijn.
- Internationale homepage: www.servidimaria.org
- Belgische homepage: www.servitesdemarie.be


Augustijnen
Ordo Sancti Augustini - OSA
- In de 12e eeuw in ItaliŽ ontstaan als samengaan van diverse congregaties van heremieten en kluizenaars, waarna deze orde tot 1963 officieel de Orde der Augustijner Heremieten (Lat.: Ordo Eremitarum Sancti Augustini) heette.
- Naast deze Augustijner heremieten ontstond er in de loop der tijd ook een orde van Augustijner koorheren (kanunniken).
- Een bekende Augustijner-heremiet was de reformator Maarten Luther.
- Internationale homepage: www.osanet.org
- Nederlandse homepage van de Augustijnen
- Belgische homepage: www.augustijnen.be


Minderbroeders Conventualen
Ordo Fratrum Minorum Conventualium - OFM Conv.
- In 1517 afgescheiden van de franciscanen.
- De conventualen leefden gemeenschappelijk in huizen (Lat.: conventus) in de steden, waar zij zich bezighielden met zorg voor de armen, maar ook met de wetenschap zoals die in de nieuw opgerichte universiteiten beoefend werd. Zo ontstonden onder meer de gerenommeerde franciscaanse theolo- gische faculteiten aan de universiteiten van Parijs en Oxford.
- Bekende conventualen zijn de zalige Duns Scotus en de heilige Maximiliaan Kolbe.
- De conventualen dragen een zwarte pij met wit koord en worden om die reden ook wel zwarte franciscanen genoemd.
- Tegenwordig zijn er wereldwijd ca. 4500 leden.
- Internationale homepage: www.ofm-conv.com


Minderbroeders Capucijnen
Ordo Fratrum Minorum Cappucinorum - OFM Cap.
- In 1528 afgescheiden van de Franciscanen.
- De Capucijnen wilden weer terugkeren naar de oorspronkelijke eenvoud uit de begintijd van de Franciscanerorde en gingen daartoe weer de strenge regel volgen, alsmede een baard en een spitse kap, de capuccio, dragen.
- Een bekende kapucijn is de Italiaanse pater Pio.
- Tegenwoordig zijn er wereldwijd ca. 11.000 leden en zijn er 8 huizen in Vlaanderen en 5 in Nederland.
- Internationale homepage: www.ofmcap.org
- Nederlandse homepage: www.kapucijnen.com
- Vlaamse homepage: www.kapucijnen-vlaanderen.be


Hospitaalbroeders van Sint Jan de Deo
Ordo Hospitalarius Sancti Joannis de Deo - OH
- Gesticht in 1537 in Granada in Spanje door de heilige Johannes de Deo.
- De hospitaalbroeders houden zich bezig met ziekenzorg, waartoe zij onder meer het beroemde ziekenhuis Charitť in Parijs stichtten.
- Tegenwoordig telt de orde ruim 130 paters en ca. 1500 broeders, ver- spreid over 50 landen.
- Nederlandse homepage: www.hospitaalbroeders.nl



- Priesterreligieuzen -

Priesterreligieuzen of reguliere clerici leggen wel de plechtige geloften af, maar wijden zich volledig aan het apostolaat.


JezuÔten
Societas Jesu - SJ
- Gesticht in 1534 in Parijs door de heilige Ignatius van Loyola.
- De JezuÔten zijn gesticht als een streng gedisciplineerd pauselijk keurkorps waarvan alle leden priester dienden te zijn en ingezet werden daar waar zij het meest nodig en/of van invloed konden zijn, zoals aan vorstenhoven en in onderwijs en wetenschap.
- Vanwege de toenemende invloed van de JezuÔten werd de orde in 1773 door paus Clemens XIV opgeheven, maar in 1814 door paus Pius VII weer heropgericht.
- De JezuÔten dragen geen bijzonder habijt, maar de gewone priesterkleding. Ook leven zij niet gemeenschappelijk.
- Tegenwoordig telt de orde wereldwijd ca. 20.000 leden, waaronder ruim 13.000 priesters, verspreid over 112 landen.
- Internationale homepage: www.sjweb.info
- Nederlandstalige homepage: www.jezuieten.org



Home > Rooms-Kath. Kerk > Religieuze gemeenschappen - naar boven


- CONGREGATIES -


Inleiding
- Congregaties zijn gemeenschappen van mannelijke of vrouwelijke religieuzen die zich door geloften aan een bepaalde congregatie verbonden hebben.
- Congregaties zijn opgericht tussen het Concilie van Trente (1545-1563) en het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) en dragen in veel opzichten de kenmerken van die periode.
- Deze religieuze congregaties moeten niet verward worden met de congregaties van de Romeinse Curie, die fungeren als ministeries van de Paus.

Geloften
- Wie in een congregatoe intreedt legt alleen enkelvoudige of eenvoudige geloften af, die tijdelijk of eeuwig kunnen zijn.
- Deze geloften hebben slechts interne kerkrechtelijke werking.

Leden
- Er zijn aparte congregaties voor priesters, voor mannen en voor vrouwen. Wanneer een congregatie grotendeels uit priesters bestaat, dan spreekt men van een klerikale of priestercongregatie, anders van een laÔciale of broedercongregatie.
- Priesters die lid zijn van een congregatie heten paters, niet-priesters heten broeders of zusters.

Gemeenschapsleven
Voorts is er een minder strenge afzondering (clausuur) en mogen de leden hun bezittingen behouden, zij het dat ze er niet het beheer en de vrije beschikking over hebben.

Kledij
- Net als bij de orden het geval is, kennen ook veel congregaties een eigen en kenmerkende dracht. Bij de congregaties is die doorgaans wat minder sober dan bij de orden en lijkt meer op die van seculiere priesters.
- Naar buiten toe maakt de dracht leden van congregaties herkenbaar als mensen die afstand hebben genomen van de wereld om hun leven aan God toe te wijden en op te dragen en/of zich vandaaruit ten dienste van de medemens te stellen. Naar binnen toe benadrukt de gemeenschappelijke dracht de eenheid en de onderlinge gelijkheid en daarmee de afstand van persoonlijk bezit en status.
- In diverse Westerse landen is deze kledij na het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) vaak in onbruik geraakt en dragen veel leden nu alledaagse burgerkleding.

Taken
- De leden van congregaties leggen zich volledig toe op apostolisch of charitatief werk, zoals missie, onderwijs, armenzorg en gezondheidszorg.
- Hiermee hebben zij met name in de 19e eeuw een grote en belangrijke bijdrage geleverd, niet alleen aan de ontwikkeling van katholieken, maar ook aan die van vele anderen. In de tweede helft van de 20e eeuw zijn deze taken langzaamaan nagenoeg volledig door overheidsinstellingen overgenomen.

Kerkrechtelijk - Kerkrechtelijk worden de congregaties, samen met de orden, aangeduid als instituten van Godgewijd leven en die worden geregeld door de canones 573 tot 709 van het Wetboek van Canoniek Recht.
- Een congregatie is van pauselijk recht wanneer ze door de Heilige Stoel is goedgekeurd of tenminste een zgn. decreet van lof heeft ontvangen. Een congregatie is van bisschoppelijk recht als zij door een bisschop is goedgekeurd.
- Exempte congregaties zijn niet aan de rechtsmacht van de plaatselijke bisschop onderworpen, maar vallen rechtstreeks onder Rome.

Omvang
De grootste congregaties zijn de Salesianen met in 1972 ruim 20.000 leden en de Broeders van de Christelijke Scholen met 14.500 leden. Alle andere congregaties hadden minder dan 10.000 leden.
De kleinste congregaties waren de Broeders van Liefde met 1100 leden en de Salvatorianen met 1250 leden.

Indeling
- De congregaties kunnen worden ingedeeld naar werkterrein en naar geloften.
- Naar werkterrein kunnen we onderscheiden in congregaties gericht op een bepaalde devotie of op een bepaalde activiteit. Die laatste groep kunnen we dan weer verdelen in missie, onderwijs en gezondheidszorg.
- Naar geloften kunnen we onderscheiden in congregaties met eenvoudige geloften en congregaties zonder geloften.


- IN VOORBEREIDING!

Lazaristen CM
- Opgericht in 1625 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Broeders van de Christelijke Scholen FSC
- Opgericht in 1682 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Paters van de Heilige Geest CSSP
- Opgericht in 1703 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Broeders van de Heilige Gabriel FSG
- Opgericht in 1705 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Montfortanen SMM
- Opgericht in 1713 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Passionisten CP
- Opgericht in 1720 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Redemptoristen CSSR
- Opgericht in 1732 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Paters van de Heilige Harten SSCC
- Opgericht in 1800 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Broeders van Liefde FC
- Opgericht in 1807 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Oblaten van Maria OMI
- Opgericht in 1816 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Maristen SM
- Opgericht in 1816 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Broeders Maristen FMS
- Opgericht in 1817 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Marianisten SM
- Opgericht in 1817 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Salesianen van Don Bosco SS
- Opgericht in 1841 door de heilige Don Bosco.
- Nederlandse homepage:
- Internationale Homepage: www.sdb.org

Assumptionisten AA
- Opgericht in 1845 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Missionarissen van het Heilig Hart MSC
- Opgericht in 1854 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Paters van het Allerheiligst Sacrament SSS
- Opgericht in 1856 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Congregatie van het Onbevlekt Hart van Maria CICM
- Missionarissen van Scheut
- Opgericht in 1865 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:
- Homepage: www.scheut.be


Witte Paters PA
- Opgericht in 1868 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:


Gezellen van het Goddelijk Woord SVD
- Opgericht in 1875 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Priesters van het Heilig Hart SCJ
- Opgericht in 1877 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Salvatorianen
- Opgericht in 1881 door
- Internationale homepage:
- Nederlandse homepage:

Missiezusters van het Kostbaar Bloed CPS
- Opgericht in 1885 in Mariannhill, Zuid-Afrika, door abt Franz Pfanner, die zelf Trappist was.
- Internationale homepage: www.missieklooster.nl


Home > Rooms-Kath. Kerk > Religieuze gemeenschappen - naar boven


- NIEUWE GEMEENSCHAPPEN -


Inleiding
- De nieuwe religieuze gemeenschappen zijn opgericht vooruitlopend op, of na het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) en dragen in veel opzichten de kenmerken van die periode.
- Zo worden zij gekenmerkt door een grote openheid naar de wereld toe en door een grote variŽteit en vrijheid bij de manier waarop zij zichzelf vormgeven. Soms is dat op een heel nieuwe en vrije manier, soms op een manier die sterk lijkt op die van de oude orden en congregaties.
- De nieuwe gemeenschappen worden officieel aangeduid met de term seculiere instituten.

Belofte
- Wie tot een nieuwe gemeenschap toetreedt legt alleen een belofte af. Deze belofte kan inhoudelijk heel verschillend zijn en uiteenlopen van een tijdelijke belofte tot een levenslange gelofte in de trant van die welke de leden van orden en congregaties afleggen.
- Kerkrechtelijk vormen deze beloften echter een minder zware verplichting.

Leden
- Wat de leden betreft kennen de nieuwe gemeenschappen een grote variŽteit: sommige gemeenschappen zijn alleen voor priesters, andere alleen voor mannen of voor vrouwen en weer andere zijn voor al deze groepen open, enkele zelfs ook voor protestantse gelovigen.

Gemeenschapsleven
- De leden van nieuwe gemeenschappen leven wel gemeenschappelijk, maar buiten de wereld. Zij wonen vaak in gewone woningen en verdienen hun brood met normale beroepen.

Kledij
- De leden van nieuwe gemeenschappen dragen doorgaans geen eigen habijt of speciale kledij, maar gewoon alledaagse burgerkleding. Uitzondering zijn die gemeenschappen die het karakter hebben van de oudere orden en congregaties, zoals bijv. de Blauwe Zusters van van MatarŠ of de Broeders van Sint Jan.

Verspreiding
- De nieuwe gemeenschappen zijn lokaal en kleinschalig begonnen. Daardoor zijn de meeste beperkt tot enkele plaatsen of hooguit een bepaald land. Slechts enkele nieuwe gemeenschappen zijn inmiddels internationaal actief.



- Internationale gemeenschappen -


Foyer de Charitť
- Opgericht in 1936 door Marthe Robin.
- Met kerkelijke goedkeuring van de Pauselijke Raad voor de Leken.
- Internationale homepage: www.foyer-de-charite.com
- Nederlandse homepage: www.foyer-thorn.nl


De Ark-gemeenschap
- Leefgemeenschappen waar mensen met en zonder verstandelijke handicap elkaars leven delen.
- Opgericht in Frankrijk in 1964 door Jean Vanier.
- Wereldwijd 135 gemeenschappen, in Nederland sinds 1995 in Gouda.
- Met kerkelijke goedkeuring van de Pauselijke Raad voor de Leken.
- Nederlandse homepage: www.larchegouda.org


Foi et LumiŤre (Geloof en Licht)
- Gemeenschappen van ouders en vrienden rond verstandelijk gehandi- capten.
- Opgericht in Lourdes, Frankrijk in 1971 door Jean Vanier en Marie-HťlŤne Mathieu.
- Wereldwijd meer dan 1400 gemeenschappen, verspreid over 75 landen.
- Met kerkelijke goedkeuring van de Pauselijke Raad voor de Leken.
- Internationale homepage: www.foietlumiere.org
- Nederlandse homepage: www.geloofenlicht.nl


Gemeenschap van Sint Jan
- Opgericht in Fribourg, Frankrijk, in 1975 door pater Marie-Dominique Philippe OP.
- Wereldwijd 51 vestigingen in 21 landen, met ca. 1500 broeders, zusters en vrienden.
- Met kerkelijke goedkeuring van de Pauselijke Raad voor de Leken.
- Nederlandse homepage: www.stjan.org


Blauwe Zusters van MatarŠ
- Sp.: Servidoras del Senor y de la Virgen de MatarŠ (SSVM)
- Opgericht in 1988
- Wereldwijd ca. 700 leden in ruim 26 landen.
- Internationale homepage: www.servidoras.org
- Nederlandse homepage: www.blauwezusters.nl



- Nederlandse gemeenschappen -


De Hooge Berkt
- Een leefwerkgemeenschap van ca. 130 personen in Bergeijk die een bijdrage wil leveren aan een bewoonbare wereld.
- Opgericht in 1967.
- Van Rooms-Katholieke oorsprong, maar met ook reformatorische leden.
- Homepage: www.hoogeberkt.nl


Nieuwe Aarde Gemeenschap
- Leefgemeenschap en dienstencentrum voor de charismatische vernieuwing in de Kerk, eerst in Eindhoven en vervolgens in Helmond.
- Stond aanvankelijk onder leiding van Ed Arons en vervolgens onder die van Maria Vinkenberg.
- In 2001 opgegaan in de Katholieke Charismatische Vernieuwing.


Willibrordushuis
- Een gemeenschap in Den Haag, die bestaat uit 25 personen die willen werken en getuigen van het Goede Nieuws dat Jezus Christus de Heer is.
- Homepage: Willibrordushuis


Stadsmonniken Amsterdam
- Een monastieke gemeenschap van mannen en vrouwen die rondon de Am- sterdamse Sint Nicolaaskerk biddend en bezinnend God zoeken in het hart van de moderne cultuur.
- Homepage: www.stadsmonniken.nl


Gemeenschap van de gekruisigde en Verrezen Liefde (De Kommel)
- Een gemeenschap in Maastricht die getuigt van de gekruisigde en verrezen Liefde van Christus.
- Gesticht in 1989 door de bisschop van Roermond, Mgr. Johannes Gijsen in samenwerking met Bartholomť van Oudheusden en zuster Rita Aichele.
- Kerkelijk goedgekeurd door de bisschop van Roermond.
- Homepage: www.kommel.nl


Franciscus' Broeders en Zusters
- Een gemeenschap in Nijmegen bestaande uit broeders en zusters die zowel actief als contemplatief Franciscus van Assisi naleven.
- Met bevestiging en zegen van de bisschop van 's Hertogenbosch.
- Homepage: www.franciscus-broedersenzusters.info



Home > Rooms-Kath. Kerk > Religieuze gemeenschappen - naar boven


- ALGEMENE LINKS -


Algemeen

www.religieuzen.nl      www.roepingen.nl

www.religieuse.cef.fr

www.vocation.com

Overzichtswebsite: www.kloosters-en-abdijen.nl

Encyclopedie van religieuze orden en gemeenschappen: www.ordenslexikon.de

Lijst van afkortingen van orden en congregaties



Conferenties van oversten

Konferentie Nederlandse Religieuzen: www.knr.nl

De conferentie van Duitse religieuze orden: www.orden.de

De Franse conferentie van hoge oversten: www.religieux.org



Orden

Wikipedia-artikelen: Nederlands - Deutsch

Wikipedia-artikel over het monnikenwezen:
Nederlands

Wikipedia-artikel over het habijt: Habit

klooster.startpagina.nl

Het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven:
www.kloostersintaegten.nl



Congregaties

Wikipedia-artikelen: Nederlands



Nieuwe gemeenschappen

Overzicht van leefgemeenschappen op religieuze basis

Wikipedia-artikelen: Deutsch

Arbeitsgemeinschaft der Ųsterreichischen Sškularinstitute:
www.saekularinstitute.at



Diversen

Artikel in de Catholic Encyclopedia: Religious Life (1911)

Peace Communication Network: www.pcn.net

Maria Magdalena als bron van inspiratie: www.zustervannu.nl



Home > Rooms-Kath. Kerk > Religieuze gemeenschappen - naar boven

© Mei 2006 -